Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 115 εκατ. ευρώ, με την ονομασία AGILE, το οποίο στοχεύει να φέρει τις ανατρεπτικές αμυντικές τεχνολογίες από το εργαστήριο στο πεδίο εφαρμογής με πρωτοφανή ταχύτητα. Το πιλοτικό αυτό μέσο έχει σχεδιαστεί για να επιταχύνει την ανάπτυξη και τις δοκιμές καινοτόμων αμυντικών λύσεων, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι κβαντικές τεχνολογίες ή τα μη επανδρωμένα οχήματα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (SMEs), συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών (start-ups) και αναπτυσσόμενων (scale-ups) εταιρειών.
Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει καταδείξει ότι η επιτυχία στο σύγχρονο πεδίο μάχης εξαρτάται πλέον από πολύ σύντομους κύκλους καινοτομίας· από την ικανότητα ανάπτυξης, δοκιμής και επιχειρησιακής ένταξης νέων τεχνολογιών και οικονομικά αποδοτικών λύσεων μέσα σε εβδομάδες ή μήνες, αντί για χρόνια. Καθώς ο σύγχρονος πόλεμος μετασχηματίζεται ταχύτατα σε ψηφιακό και τεχνολογικό επίπεδο, το AGILE έχει σχεδιαστεί για τους «νέους παίκτες» της άμυνας: startups και τεχνολογικούς καινοτόμους που λειτουργούν με μεγάλη ταχύτητα.
Για να τους στηρίξει, το πρόγραμμα θα προσφέρει ταχύτερη και πιο ευέλικτη χρηματοδότηση για μεμονωμένες εταιρείες και θα επιτρέπει την όσο το δυνατόν γρηγορότερη επιχειρησιακή αξιοποίηση καινοτομιών. Το AGILE στοχεύει να λειτουργεί με πρωτοφανή χρόνο έγκρισης επιδότησης μόλις τεσσάρων μηνών, ενώ οι τεχνολογίες θα πρέπει να φτάνουν στους τελικούς χρήστες (αμυντικές δυνάμεις) μέσα σε 1 έως 3 χρόνια.
Το AGILE θα χρηματοδοτήσει 20 έως 30 έργα, καλύπτοντας έως και το 100% των επιλέξιμων δαπανών. Επιπλέον, θα περιλαμβάνει αναδρομική πρόβλεψη, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να διεκδικήσουν έξοδα που πραγματοποιήθηκαν έως και τρεις μήνες πριν από τη λήξη της πρόσκλησης, διευκολύνοντας έτσι την ταχεία ανάπτυξη καινοτομιών.
Το πρόγραμμα εργασίας θα καλύπτει δύο βασικές κατηγορίες δραστηριοτήτων:
- Ανάπτυξη ανατρεπτικών αμυντικών προϊόντων και τεχνολογιών, βάσει συγκεκριμένων αποστολών και επιχειρησιακών αναγκών,
- Ενίσχυση της εισόδου και διάχυσης στην αγορά, ώστε οι αμυντικές λύσεις να φτάσουν ταχύτερα στους τελικούς χρήστες.
Το πρόγραμμα θα ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις πιο κρίσιμες ανάγκες των κρατών‑μελών της ΕΕ και θα συμβάλει ώστε η ευρωπαϊκή άμυνα να είναι όχι μόνο καινοτόμος, αλλά και έτοιμη να ανταποκριθεί άμεσα σε κάθε απειλή.
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή θα παρουσιάσει πρόταση Κανονισμού για την επίσημη σύσταση του AGILE προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Το εργαλείο αναμένεται να είναι επιχειρησιακά διαθέσιμο στις αρχές του 2027, ώστε να διασφαλιστεί η ταχεία αξιοποίηση νέων τεχνολογιών από τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.
Ιστορικό
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενισχύσει σημαντικά τις προσπάθειες για έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας, κυρίως μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF), το οποίο προωθεί διασυνοριακά και συνεργατικά έργα. Στο πλαίσιο αυτό, το EU Defence Innovation Scheme (EUDIS) στηρίζει startups και SMEs, ενώ το Hub for EU Defence Innovation (HEDI), που δημιουργήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας (EDA), ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ κρατών‑μελών και ενδιαφερομένων φορέων. Συνολικά, τα εργαλεία αυτά οικοδομούν ένα ισχυρό υπόβαθρο για την από κοινού αμυντική καινοτομία στην Ευρώπη.
Ωστόσο, απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες που θα συμπληρώσουν τα υπάρχοντα εργαλεία με πιο ευέλικτους μηχανισμούς. Πρόσφατες πρωτοβουλίες, όπως ο οδικός χάρτης «Preserving Peace – Readiness Roadmap 2030» και η «Λευκή Βίβλος για το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Άμυνας – Readiness 2030», υπογραμμίζουν την ανάγκη επιτάχυνσης της καινοτομίας και της υιοθέτησης νέων τεχνολογιών.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Οδικός Χάρτης Μετασχηματισμού της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας επισημαίνει ότι το ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα χρειάζεται μεγαλύτερη ταχύτητα, ευελιξία και ανάληψη ρίσκου, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ανάγκη για νέα, πιο άμεσα και αποκρινόμενα εργαλεία στήριξης, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για το πρόγραμμα AGILE.