Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τα εθνικά αμυντικά σχέδια οκτώ κρατών μελών, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο στην προσπάθεια της Ευρώπης να ενισχύσει την ασφάλειά της. Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο για την έγκριση χρηματοδοτικής συνδρομής προς το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Δανία, την Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, δήλωσε: «Πέρυσι, η Ένωση σημείωσε μεγαλύτερη πρόοδο στον τομέα της άμυνας από ό,τι τις προηγούμενες δεκαετίες. Η Λευκή Βίβλος και ο Χάρτης Πορείας για την Ετοιμότητα 2030 επέτρεψαν στα κράτη μέλη να κινητοποιήσουν έως και 800 δισεκατομμύρια ευρώ για την άμυνα. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται τα 150 δισεκατομμύρια ευρώ για κοινές προμήθειες μέσω του SAFE. Έχουμε πλέον εγκρίνει μια πρώτη σειρά σχεδίων στο πλαίσιο του SAFE για το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Δανία, την Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία. Τα υπόλοιπα θα ακολουθήσουν σύντομα. Καθίσταται πλέον επείγον το Συμβούλιο να εγκρίνει τα σχέδια αυτά, ώστε να πραγματοποιηθεί η ταχεία εκταμίευση των κονδυλίων».
Η απόφαση αυτή ακολουθεί αυστηρή αξιολόγηση των «εθνικών σχεδίων επενδύσεων στην άμυνα» των χωρών στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE). Η έγκριση αυτή ανοίγει τον δρόμο για την πρώτη σειρά χαμηλού κόστους, μακροπρόθεσμων δανείων, επιτρέποντας σε αυτές τις χώρες να ενισχύσουν επειγόντως την στρατιωτική τους ετοιμότητα και να αποκτήσουν τον απαραίτητο σύγχρονο αμυντικό εξοπλισμό. Ενσωματώνει επίσης την Ουκρανία στο οικοσύστημα ασφάλειας της ΕΕ και εξασφαλίζει ότι η υποστήριξή μας είναι ταχεία και βιώσιμη.
Τα επίπεδα χρηματοδότησης για κάθε χώρα καθορίστηκαν προσωρινά τον Σεπτέμβριο, με βάση τις αρχές της αλληλεγγύης και της διαφάνειας. Για παράδειγμα, 1,18 δισεκατομμύρια ευρώ έχουν διατεθεί για την Κύπρο, ενώ 16,68 δισεκατομμύρια ευρώ έχουν προσωρινά διατεθεί για τη Ρουμανία. Αυτή η ομάδα των 8 κρατών μελών θα δικαιούται περίπου 38 δισεκατομμύρια ευρώ μετά την υπογραφή των δανειακών συμβάσεων. Τα κεφάλαια αυτά θα δώσουν σημαντική ώθηση σε στρατηγικές ικανότητες που έχουν αξιολογηθεί ως οι πιο κρίσιμες.
Επόμενα βήματα
Με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο έχει τώρα τέσσερις εβδομάδες για να εγκρίνει τις αποφάσεις εφαρμογής. Μόλις εγκριθούν, η Επιτροπή θα οριστικοποιήσει τις συμφωνίες δανεισμού, με τις πρώτες πληρωμές να αναμένεται να πραγματοποιηθούν τον Μάρτιο του 2026.
Ιστορικό Υπόβαθρο
Ο κανονισμός SAFE εγκρίθηκε στις 27 Μαΐου 2025, στο πλαίσιο του προγράμματος «Readiness 2030», ενός φιλόδοξου πακέτου μέτρων στον τομέα της άμυνας που παρέχει χρηματοδοτικά κίνητρα στα κράτη μέλη της ΕΕ για να προωθήσουν την αύξηση των επενδύσεων σε αμυντικές δυνατότητες.
Ο κανονισμός SAFE θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να αυξήσουν άμεσα και μαζικά τις επενδύσεις τους στον τομέα της άμυνας μέσω κοινών προμηθειών από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, με έμφαση σε ικανότητες προτεραιότητας. Αυτό θα συμβάλει στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας, της προβλεψιμότητας και της μείωσης του κόστους για μια ισχυρή ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση. Η Ουκρανία και οι χώρες της ΕΖΕΣ/ΕΟΧ θα μπορούν να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες και θα είναι δυνατή η αγορά προϊόντων από τις βιομηχανίες τους.
Το SAFE θα επιτρέψει επίσης στις χώρες προς ένταξη, στις υποψήφιες χώρες, στις πιθανές υποψήφιες χώρες και στις χώρες που έχουν υπογράψει εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ να συμμετάσχουν σε κοινές προμήθειες και να συμβάλουν στη συνολική ζήτηση. Θα μπορούν επίσης να διαπραγματευτούν συγκεκριμένες, αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες σχετικά με τη συμμετοχή των αντίστοιχων βιομηχανιών τους σε τέτοιες προμήθειες.